Lekcja 3 - wnętrze Biblii

Struktura Biblii

Biblia posiada pewną strukturę, i poniżej ją przedstawiam.

Główny podział to:
  • Stary Testament - obejmuje okres od stworzenia świata po okres przed narodzeniem Jezusa, zawiera proroctwa dotyczące przyszłości - czasów od Narodzenia Chrystusa po jego powtórne przyjście. Napisany został w okresie 1400 - 400 r. p.n.e.
  • Nowy Testament - obejmuje okres od narodzenia Jezusa przez Jego śmierć i zmartwychwstanie po pierwsze zbory chrześcijańskie, zawiera również proroctwa dotyczące czasów teraźniejszych i przyszłych. Napisany został w latach 50 - 100 r.n.e.
Stary Testament dzieli się na (wymieniając od początku):
  • Księgi historyczne - od Księgi Rodzaju w BT (1 Księgi Mojżeszowej w BW) po Księgę Estery (17 ksiąg bez apokryfów)
  • Księgi dydaktyczne - od Księgi Hioba w BT (Księgi Joba w BW) po Pieśń nad Pieśniami (5 ksiąg)
  • Księgi prorockie - od Księgi Izajasza po Księgę Malachiasza (17 ksiąg bez apokryfów)
Nowy Testament dzieli się na (wymieniając od początku):
  • Księgi historyczne - od Ewangelii św. Mateusza po Dzieje Apostolskie (5 ksiąg)
  • Księgi dydaktyczne - od Listu św Pawła do Rzymian po List św. Judy (21 ksiąg/listów)
  • Księgi prorockie
  • - Księga Apokalipsy w BT (Księga Objawienia w BW) (1 księga)
Każda księga posiada podział na rozdziały i wiersze.
Oryginalny tekst Biblii nie zawierał takiego podziału i interpunkcji. Zostało to wszytko wprowadzone by czytanie było łatwiejsze. Podziału na rozdziały dokonał Stephen Langton (1228 r.). Podziału na wiersze w Starym Testamencie dokonał R. Nathan (1448r.). Nowy Testament podzielił na wiersze Robert Estienne - paryski drukarz (1551 r.).

    


Spis ksiąg dwóch najpopularniejszych przekładów

BIBLIA TYSIĄCLECIA [Pallottinum]   BIBLIA WARSZAWSKA [TBwP]
Nazwa księgi Skrót Strona
STARY TESTAMENT
Księga Rodzaju
Księga Wyjścia
Księga Kapłańska
Księga Liczb
Księga Powtórzonego Prawa
Księga Jozuego
Księga Sędziów
Księga Rut
1 Księga Samuela
2 Księga Samuela
1 Księga Królewska
2 Księga Królewska
1 Księga Kronik
2 Księga Kronik
Księga Ezdrasza
Księga Nehemiasza
Księga Tobiasza
Księga Judyty
Księga Estery
1 Księga Machabejska
2 Księga Machabejska
Księga Hioba
Księga Psalmów
Księga Przysłów
Księga Koheleta
Pieśń nad pieśniami
Księga Mądrości
Mądrość Syracha
Księga Izajasza
Księga Jeremiasza
Lamentacje
Księga Barucha
Księga Ezechiela
Księga Daniela
Księga Ozeasza
Księga Joela
Księga Amosa
Księga Abdiasza
Księga Jonasza
Księga Micheasza
Księga Nahuma
Księga Habakuka
Księga Sofoniasza
Księga Aggeusza
Księga Zachariasza
Księga Malachiasza

NOWY TESTAMENT
Ewangelia według św. Mateusza
Ewangelia według św. Marka
Ewangelia według św. Łukasza
Ewangelia według św. Jana
Dzieje Apostolskie
Św. Pawła List do Rzymian
Św. Pawła 1 List do Koryntian
Św. Pawła 2 List do Koryntian
Św. Pawła List do Galatów
Św. Pawła List do Efezjan
Św. Pawła List do Filipian
Św. Pawła List do Kolosan
Św. Pawła 1 List do Tesaloniczan
Św. Pawła 2 List do Tesaloniczan
Św. Pawła 1 List do Tymoteusza
Św. Pawła 2 List do Tymoteusza
Św. Pawła List do Tytusa
Św. Pawła List do Filemona
List do Hebrajczyków
List św. Jakuba
List 1 św. Piotra
List 2 św. Piotra
List 1 św. Jana
List 2 św. Jana
List 3 św. Jana
List św. Judy
Apokalipsa św. Jana

(Rdz)
(Wj)
(Kpł)
(Lb)
(Pwt)
(Joz)
(Sdz)
(Rt)
(1Sm)
(2Sm)
(1Krl)
(2Krl)
(1Krn)
(2Krn)
(Ezd)
(Ne)
(Tb)
(Jdt)
(Est)
(1Mch)
(2Mch)
(Hb)
(Ps)
(Prz)
(Koh)
(Pnp)
(Mdr)
(Syr)
(Iz)
(Jr)
(Lm)
(Ba)
(Ez)
(Dn)
(Oz)
(Jl)
(Am)
(Ab)
(Jon)
(Mi)
(Na)
(Ha)
(So)
(Ag)
(Za)
(Ml)


(Mt)
(Mk)
(Łk)
(J)
(Dz)
(Rz)
(1Kor)
(2Kor)
(Ga)
(Ef)
(Flp)
(Kol)
(1Tes)
(2Tes)
(1Tm)
(2Tm)
(Tt)
(Flm)
(Hbr)
(Jk)
(1P)
(2P)
(1J)
(2J)
(3J)
(Jud)
(Ap)

24
71
107
137
174
207
231
255
259
286
311
339
368
392
422
432


474


539
570
711
735
747


849
909
970

987
1032
1054
1064
1069
1077
1080
1084
1091
1095
1099
1103
1107
1118


1125
1159
1180
1216
1243
1276
1292
1307
1317
1324
1330
1335
1340
1344
1347
1352
1356
1359
1361
1372
1377
1382
1387
1392
1393
1394
1397
 
Nazwa księgi Skrót Strona
STARY TESTAMENT
I Księga Mojżeszowa
II Księga Mojżeszowa
III Księga Mojżeszowa
IV Księga Mojżeszowa
V Księga Mojżeszowa
Księga Jozuego
Księga Sędziów
Księga Rut
1 Księga Samuela
2 Księga Samuela
1 Księga Królewska
2 Księga Królewska
1 Księga Kronik
2 Księga Kronik
Księga Ezdrasza
Księga Nehemiasza


Księga Estery


Księga Joba
Księga Psalmów
Księga Przypowieści
Księga Kaznodziei Salomona
Pieśń nad pieśniami


Księga Izajasza
Księga Jeremiasza
Treny

Księga Ezechiela
Księga Daniela
Księga Ozeasza
Księga Joela
Księga Amosa
Księga Abdiasza
Księga Jonasza
Księga Micheasza
Księga Nahuma
Księga Habakuka
Księga Sofoniasza
Księga Aggeusza
Księga Zachariasza
Księga Malachiasza

NOWY TESTAMENT
Ewangelia św. Mateusza
Ewangelia św. Marka
Ewangelia św. Łukasza
Ewangelia św. Jana
Dzieje Apostolskie
List św. Pawła do Rzymian
1 List św. Pawła do Koryntian
2 List św. Pawła do Koryntian
List św. Pawła do Galatów
List św. Pawła do Efezjan
List św. Pawła do Filipian
List św. Pawła do Kolosan
1 List św. Pawła do Tesaloniczan
2 List św. Pawła do Tesaloniczan
1 List św. Pawła do Tymoteusza
2 List św. Pawła do Tymoteusza
List św. Pawła do Tytusa
List św. Pawła do Filemona
List do Hebrajczyków
List św. Jakuba
1 List św. Piotra
2 List św. Piotra
1 List św. Jana
2 List św. Jana
3 List św. Jana
List św. Judy
Objawienie św. Jana

(I Mojż)
(II Mojż)
(III Mojż)
(IV Mojż)
(V Mojż)
(Joz)
(Sędz)
(Rut)
(I Sam)
(II Sam)
(I Król)
(II Król)
(I Kron)
(II Kron)
(Ezdr)
(Neh)


(Est)


(Job)
(Ps)
(Przyp)
(Kazn)
(P.n.P)


(Iz)
(Jer)
(Treny)

(Ez)
(Dan)
(Oz)
(Joel)
(Am)
(Abd)
(Jon)
(Mich)
(Nah)
(Hab)
(Sof)
(Ag)
(Zach)
(Mal)


(Mat)
(Mar)
(Łuk)
(Jan)
(Dz)
(Rzym)
(1 Kor)
(2 Kor)
(Gal)
(Efez)
(Filip)
(Kol)
(1 Tes)
(2 Tes)
(1 Tym)
(2 Tym)
(Tyt)
(Fil)
(Hebr)
(Jak)
(1 Piotra)
(2 Piotra)
(1 Jana)
(2 Jana)
(3 Jana)
(Jud)
(Obj)

7
63
111
146
194
236
264
292
296
332
364
402
437
470
510
522


539


548
582
703
733
744


750
814
881

887
945
962
972
976
984
986
989
995
998
1001
1005
1007
1018


1027
1068
1093
1136
1168
1208
1226
1243
1255
1261
1267
1272
1277
1281
1284
1289
1293
1296
1298
1311
1316
1321
1324
1329
1330
1331
1333

Kolorem czerwonym wyróżnione są księgi deuterokanoniczne - apokryfy, które występują głównie w przekładzie Biblii Tysiąclecia. Omawialiśmy je w poprzedniej lekcji.

Tablica ze skrótami biblijnymi do pobrania

     Szczególnie osoby początkujące mogą mieć problemy z szybkim odnajdywaniem ksiąg. Nie ma się czym przejmować, gdyż w miarę czytania Biblii, umiejętność ta będzie co raz lepsza. Możesz pobrać i wydrukować tablicę skrótów z dwóch najpopularniejszych tłumaczeń Biblii (podobnie jak wyżej). Mając taki wydruk przy sobie będziesz mógł łatwo odnajdywać księgi i szybciej przyswajać nazwy ksiąg. "Ściąga" taka pomocna jest również przy porównywaniu nazw niektórych ksiąg między tymi dwoma przekładami Biblii.

Skróty ksiąg biblijnych dwóch najpopularniejszych przekładów (jak wyżej).
Wersja z dużą czcionką (13pt), format A4 na dwóch stronach.

Skróty ksiąg biblijnych dwóch najpopularniejszych przekładów (jak wyżej).
Wersja z małą czcionką (7pt), format B5.

(Aby pobrać plik kliknij prawym przyciskiem myszy na obrazie i wybierz "Zapisz element docelowy jako...")

Jak odczytać skróty?

     Cytując tekst biblijny zakańczamy go skrótem informującym skąd on pochodzi. Skrót taki zawiera informacje o nazwie księgi, numerze rozdziału i wiersza (lub pewnego zakresu). Nie ma w tym nic trudnego i każdy może się tego nauczyć.

Przykład:
Zamiast pisać: Księga Izajasza rozdział 53 wiersze 1 do 5 zapisujemy skrót: Iz 53,1-5

Przykłady skrótów
 
   1Mojż 7,28 - Pierwsza księga Mojżeszowa (tł. BW), rozdział 7 wiersz 28
   Rdz 7,28 - Księga Rodzaju (tł. BT), rozdział 7 wiersz 28
   Ps 2,4.8 - Psalm drugi, wiersz 4 i 8
   1Kor 2,8-10 - Pierwszy list św. Pawła do Koryntian, rozdział 2 wiersze od 8 do 10.
                         lub w skrócie: Pierwszy list do Koryntian, rozdział 2 wiersze od 8 do 10.
   Łuk 7,2-9.12 - Ewangelia św. Łukasza, rozdział 7 wiersze 2 do 9 i 12

Stosowanie literek "n", "nn", "a", "b" - czasami w zapisie skrótów stosowane są te literki:

   Mat 12,6n - Ewangelia Mateusza, rozdział 12, wiersz 6 i następny (7) (zapis skrótu wg BW)
   Mt 12,6nn - Ewangelia Mateusza, rozdział 12, wiersz 6 i następne (7,8,...) (zapis skrótu wg BT)
   Obj 14,6a - Księga Objawienia Jana (tł. BW), rozdział 14, pierwsza część (połowa) wiersza 6
   Ap 14,6b - Księga Apokalipsy (tł. BT), rozdział 14, druga część (połowa) wiersza 6


Stosowane oznaczenia przekładów Biblii:
  • BT - Biblia Tysiąclecia
  • BW - Biblia Warszawska - tj. przekład Towarzystwa Biblijnego w Polsce
  • BJW - Biblia Jakuba Wujka
  • BB - Biblia Brzeska
  • BG - Biblia Gdańska
  • BWP - Biblia Warszawsko-praska, tł. abp Romaniuka.

Zadanie dla ciebie

     Jeżeli nie masz jeszcze Biblii w zasięgu ręki to odszukaj ją, i sprawdź jakie tłumaczenie posiadasz. Dobrze jest zapoznać się z innymi przekładami, przynajmniej z dwoma najpopularniejszymi (Biblią Tysiąclecia, Biblią Warszawską). Możliwe, że w domu nie posiadasz obu tych przekładów, więc skorzystaj z Księgarni lub pożycz od przyjaciół.

     Dowiedziałeś się już jak odczytywać i zapisywać skróty - odsyłaczy do tekstów. Sprawdź teraz swoją wiedzę w praktyce i znajdź poniższe cytaty w Biblii. Nie tylko je znajdź, ale przeczytaj i zastanów się nad tym co mają do powiedzenia.

Przykłady wg Biblii Tysiąclecia:
  • Łk 1,12; Mt 24,6.7
  • 1 Kor 13,1-13 - hymn o miłości
  • Ef 6,1-4 - wskazówki dla dzieci i rodziców
  • Flp 2,5-7 - Przykład Jezusa jest wzorem dla nas
Przykłady wg Biblii Warszawskiej:
  • Łuk 1,12; Mat 24,6.7
  • 1 Kor 13,1-13 - hymn o miłości
  • Efez 6,1-4 - wskazówki dla dzieci i rodziców
  • Filip 2,5-7 - Przykład Jezusa jest wzorem dla nas

Idź do Lekcji czwartej