Lekcja 2 podstawy c.d.


Istnieje jedna Biblia

      Jedna jest Biblia napisana w językach oryginalnych, tzn. Stary Testament w języku hebrajskim (oprócz pewnych fragmentów napisanych w j. aramejskim: 1Mojż(Rdz) 31,47; Jer 10,11; Dan 2,4-7.28; Ezdr 4,6-8.18; 7,12-26) i Nowy Testament w języku greckim.

Wiele jest przekładów (tłumaczeń) Biblii

Niektóre z nich:
    
Biblia
Tysiąclecia
    
Biblia
Warszawska
    
Biblia
ks. Jakuba Wujka
    
Biblia
Gdańska

e-biblia
program na PC
z wieloma
tłumaczeniami Biblii.

      Z oryginału Biblii dokonywane są tłumaczenia na wiele języków. Często zdarza się, że w jednym języku powstaje kilka tłumaczeń. Wynika to z faktu, iż tłumaczeń podejmowały się (i nadal podejmują) różne grupy biblistów, chcąc jak najwierniej i współczesnym językiem oddać treść oryginału. Dzięki temu mamy różnorodność, z której możemy korzystać.

Zatem wiemy już, że nie istnieje wiele Biblii, lecz wiele przekładów (tłumaczeń) oryginału.

Z polskich tłumaczeń Biblii najczęściej wymieniane i używane są:
  • Biblia Tysiąclecia
  • Biblia Warszawska
  • Biblia Ekumeniczna


Z innych polskich tłumaczeń można wymienić:
  • Biblię Gdańską
  • Biblię Poznańską
  • Biblię Ks. Jakuba Wujka
  • Biblię Brzeską
      Poszczególne tłumaczenia różnią się sposobem w jaki tłumacz wyraża myśli autora, a dokładniej jakich słów używa, starając się dobrać te najbardziej pasujące do tekstu oryginalnego. Przypatrzmy się kilku tekstom, porównując je w dwóch przekładach:

"Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest" Efez. 4,5 (Biblia Warszawska)

"Jeden jest Pan, jedna wiara, jeden chrzest." Ef 4,5 (Biblia Tysiąclecia)

"Miłość jest cierpliwa, miłość jest dobrotliwa, nie zazdrości, miłość nie jest chełpliwa, nie nadyma się" 1 Kor. 13,4 (Biblia Warszawska)

"Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą"
1 Kor 13,4 (Biblia Tysiąclecia)

Jak zauważyłeś, tłumaczenia powyższe różnią się użytymi wyrazami, ale co ważne - nie zmienia to znaczenia i sensu tekstu.

Historia tłumaczeń - przekładów Biblii

Dla zainteresowanych historią przedstawiam wykaz najbardziej znanych przekładów całej Biblii lub jej fragmentów. W niektórych dołączam krótki opis.
- Biblia hebrajska - oryginał Starego Testamentu, powstawał w okresie: 1400 r. przed Chr. - 400 r. przed Chr.
- Septuaginta - najstarszy przekład Biblii z hebrajskiego oryginału na język grecki. Powstała w latach: 250-150 przed Chr. w Aleksandrii. Według legendy na polecenie króla Ptolemeusza II Filadelfa (285-246) przetłumaczyło ją 72 uczonych żydowskich sprowadzonych z Jerozolimy. Do tego przekładu dodano kilka ksiąg (pisanych po grecku) zwanych popularnie apokryfami. Są to księgi niepewnego pochodzenia, nienatchnione i nie znajdują się w kanonie hebrajskim. Septuaginta była oficjalną Biblią żydowską diaspory helleńskiej. Wydania Septuaginty: 1514-1517 r. pojawiła się w wielojęzycznej Biblii Kompluteńskiej, w 1935 r. powstało krytyczne wydanie w Stuttgardzie przez Alfreda Rahlfsa. Septuagintą posługiwali się apostołowie i pierwszy Kościół Chrześcijański. Najstarsze fragmenty papirusowe Septuaginty pochodzą z II w. po Chr.
- Wulgata - tłumaczenie biblii na język łaciński dokonane przez św. Hieronima na polecenie papieża Damazego I w latach 340 - 420 po Chr. Przekład ten stał się urzędowym tekstem Kościoła Rzymskokatolickiego. Najstarszy kodeks - tzw. Kodeks Amiatinusa sięga VI w. po Chr.

W okresie średniowiecza prace tłumaczeniowe w Kościele Rzymskokatolickim ustały prawie zupełnie. W 1100 r. pojawił się pierwszy niekościelny przekład Pisma na język francuski, 100 lat później na j. hiszpański a po dwustu latach na język niemiecki, angielski i włoski.

- Biblia Wiklifa - w 1382 r.
- Biblia Czeska - w 1482 r.
- Biblia Marcina Lutra - w 1522 r. w j. niemieckim Nowy Testament a w 1534 r. w j. niemieckim cała Biblia

Polskie przekłady:
- Psałterz Floriański - XIV w.
- Psałterz Puławski - XV w.
- Biblia królowej Zofii - zwana też Szaroszpatacką - 1455 r.
- Psałterz Królewski - 1532 r.
- Żołtarz Wróbla - 1539 r.
- Nowy Testament Szarfenberga - 1551 - 1553 r.
- Biblia Leopolity - 1561 r.
- Biblia Brzeska - zwana też Radziwiłłowską lub Pińczowską - 1563 r.
- Biblia Nieświeska - 1572 r.
- Nowy Testament Czechowicza - 1577 r.
- Biblia ks. Jakuba Wujka - 1596 r.
- Biblia Gdańska - 1632 r.
Po I wojnie światowej pojawiły się przekłady: Rzewuskiego, Jaczewskiego, Szczepańskiego, Michalskiego, Kruczyńskiego i inne.
Po II wojnie światowej pojawiły się przekłady Nowego Testamentu w tł. ks. E. Dąbrowskiego i ks. S. Kowalskiego.
- Biblia Tysiąclecia - zwana również Biblią Tyniecką - 1965 r. Nazwano ją tak z okazji 1000 lat chrztu Polski.
- Biblia Warszawska - Nowy Przekład Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu dokonany przez profesorów Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej wydany przez Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne w Warszawie. Nowy Testament wydano w 1966 r. a całą Biblię w 1975 r. Obecnie wydawca ma zmienioną nazwę na Towarzystwo Biblijne w Polsce. Towarzystwo powstało w 1804 r. w Londynie (w 1814 r. - oddział w Polsce). Do roku 1971 wydało Biblię w ok. 1000 językach świata, a w 1971 r. rozpowszechniło ok 10 mln. egzemplarzy Biblii.
- Biblia Poznańska - wydana w trzech tomach przez księgarnię św. Wojciecha w 1973 r.
- Nowy Testament ks. Kazimierza Romaniuka - 1979 r.
- Nowy Testament ks. Mariana Wolniewicza - 1985 r.
- Przekład Ekumeniczna - 2001 r. zawiera Nowy Testament i Psalmy. Przetłumaczony przez biblistów z jedenastu polskich Kościołów chrześcijańskich, pod auspicjami Towarzystwa Biblijnego w Polsce.

Które tłumaczenie mam wybrać?

      Możliwe, że posiadasz już Biblię. Jeśli tak jest i Biblia ta jest w miarę nowa, tzn. nie jest napisana "starodawnym" językiem to nie widzę konieczności jej zmiany. Które tłumaczenie Biblii kupić jeśli jej jeszcze nie posiadam? - to często zadawane pytanie. Nie chcę nikomu narzucać konkretnego tłumaczenia. Uważam, że początkujący czytelnik przy tym wyborze powinien zwrócić uwagę nie tyle na konkretny przekład co na komfort czytania, ponieważ stwierdziliśmy już, że pomiędzy przekładami nie występują różnice merytoryczne lecz głównie stylistyczne. Podam kilka wskazówek jakie mogą być pomocne dla ciebie:
  • Zwróć uwagę na wielkość czcionki (rozmiar tekstu), tekst pisany większą czcionką nie męczy oczu i czytanie wtedy jest przyjemne
  • Porównaj styl użyty w różnych tłumaczeniach i wybierz ten który dla ciebie jest najlepiej zrozumiały
  • Biblia Warszawska ma wyraźniej oznaczone numery wierszy (numery wierszy umieszczone są na początku każdego wiersza) niż Biblia Tysiąclecia (numery wierszy umieszczone są w tekście), i wpływa to ta łatwość odnajdywania tekstów. Jeśli ma to dla ciebie znaczenie to weź to pod uwagę
  • Istnieją oprawy na Biblię zamykane na zamek. Jeśli planujesz dużo podróżować z Biblią to takie rozwiązanie pozwoli utrzymać twoją Biblię w dobrym stanie
  • Niektóre Biblie wydawane są z zakładkami, za pomocą których łatwo można wyszukać księgę, którą chcemy otworzyć. Osobiście nie proponuję tych wydań. Chociaż jest to pomocne dla początkujacych, to nie uczy zapamiętywania układu ksiąg. Osoby które używają takiej Biblii zazwyczaj mają problem w poruszaniu się po Biblii bez zakładek
      Możesz posiadać więcej niż jedno tłumaczenie Biblii. Niedawno powstała Biblia Ekumeniczna, której tłumaczenia podjęła się grupa biblistów z różnych Kościołów chrześcijańskich. Możesz zapoznać się z tym przekładem. Ja wybrałem Biblię Warszawską, lecz korzystam z różnych tłumaczeń, szczególnie gdy analizuję teksty trudne, bo pomaga to znaleźć właściwy sens zdania, jakie autor użył, i przez to zrozumieć co chciał przez to powiedzieć czytelnikowi.

Kanony Biblii

      Greckie słowo "kanon" oznaczało przenośnie: prawidło, normę, regułę. Pierwotnie kanon to normy życia chrześcijańskiego, a od II w. po Chr. - to normy kościelne i soborowe. Od IV w. n.e. - to także zbiór ksiąg świętych. W odniesieniu do Pisma Świętego użyte zostało po raz pierwszy przez Orygenesa i Atanazego.

      A więc kanon w odniesieniu do biblii to przyjęty w konkretnym okresie w historii zbiór ksiąg uznanych za święte, natchnione przez Boga.

Kanon Hebrajski Starego Testamentu
      Ustalony został za czasów Ezdrasza i Nehemiasza (V w. p.n.e.) Dla ówczesnego ludu stanowił on najwyższą normę wiary i życia. Dzielił się na trzy części: Zakon, Proroków i Pisma i w takiej formie przetrwał do czasów Chrystusa. Potwierdza to ewangelista Łukasz pisząc o Jezusie, że nauczał tego co było napisane w "zakonie Mojżesza, u proroków, i w psalmach (pismach)" (Łuk. 24,44). Taki podział do dziś istnieje w Biblii Hebrajskiej. Fakt zamknięcia kanonu starotestamentalnego w czasach działalności Ezdrasza i Nehemiasza a więc w czasach Artakserksesa (465-423 r. p.n.e.) potwierdza wybitny historyk żydowski Józef Flawiusz.
"Nie posiadamy miriadów - pisze Józef Flawiusz - sprzecznych ze sobą ksiąg, przeczących jedna drugiej. Nasze księgi, te, które słusznie są uznane, wyrażają się cyfrą 22 i zawierają historię wszystkich czasów. Z nich pięć to księgi Mojżesza, obejmujące zakon i historię od narodzin człowieka do śmierci prawodawcy. Okres obejmuje około trzy tysiące lat. Prorocy, następujący po Mojżeszu, napisali historię wydarzeń współczesnych im czasów od śmierci Mojżesza do Artakserksesa, następcy Kserksesa, w 13 księgach. Pozostałe 4 księgi zawierają hymny na cześć Boga oraz wskazówki postępowania w życiu" (Contra Appionem, 1,8; por. SDA BC, t.I, s. 42)

Skąd liczba 22 zamiast 39? Ponieważ w opinii Józefa Flawiusza Księga Rut występowała łącznie z Księgą Sędziów, Treny Jeremiasza razem z Księgą Jeremiasza, a księga Ezdrasza z Księgą Nehemiasza, zaś księgi 12 mniejszych proroków tworzyły osobną księgę, a Księgi Samuela, Królewskie i Kronik stanowiły księgi pojedyncze. Kanon ten rozpoczynał się Księgą Rodzaju a kończył Księgą Kronik.

Stanowisko takie utrzymywali również: Ireneusz, Tertulian, Klemens Aleksandryjski i Orygenes.
Liczbę 39 ksiąg tworzącą kanon hebrajski potwierdzają także: Talmud Babiloński, Eliasz Lewita (zm.1549), oraz liczni Ojcowie Kościoła z Hieronimem (347-420) i papieżem Grzegorzem Wielkim (zm. 604) na czele. (por. Baba Bathra 14b - 15a; Cz. Jakubiec, Wstęp ogólny do Pisma Świętego, Poznań 1955, s.68-69; WOŚP., s. 154.155.167-169.)
Kanon Aleksandryjski Starego Testamentu
      Istniał w czasach starotestamentalnych i obowiązywał w judaizmie hellenistycznym i egipskim. Obejmował oprócz 39 ksiąg kanonu hebrajskiego inne pisma, w sumie 46 i bazował na Septuagincie. Został ostatecznie potwierdzony ok. 100 r. po Chr. na synodzie rabinicznym w Jamnie (mieście palestyńskim na wybrzeżu Morza Śródziemnego).

Kanon Nowego Testamentu
      Już na początku I w n.e. uważano wszystkie księgi Nowego Testamentu za natchnione (por. E.Dąbrowski, Prolegomena do Nowego Testamentu, Poznań 1960, s.47.48). Ostatecznie kanon NT ustalono w IV w. i w takiej postaci funkcjonuje do dziś.

Księgi deuterokanoniczne - zwane apokryfami

      Jezus i apostołowie uznawali kanon hebrajski, który nie zawierał apokryfów (Łk 24,44 - nawiązanie do struktury kanonu hebrajskiego). Chociaż apostołowie posługiwali się Septuagintą zawierającą dodatkowe księgi to nie używali ani nie cytowali ksiąg apokryficznych.
      Przeciwko apokryfom występowali: św. Meliton z Sardes (zm.170), Orygenes (zm.254), a także św Hieronim (por. WOPŚ, s.167). Sobór Laodycejski (ok. 360 r. po Chr.) zakazał czytania tych ksiąg (por. M.E. Waksh, The Apocrypha, Nashville, Tennessee, 1968, s.14). Jednak na synodach w Hipponie (393) i Kartaginie (397 i 419) uznano za kanoniczne wszystkie księgi Septuaginty, wraz z apokryfami. Mimo licznych sprzeciwów pogląd ten ostatecznie zatwierdzono na soborze trydenckim (1546r.) i potwierdzono na soborach watykańskich (1870; 1965). Z tego względu Stary Testament w przekładach rzymskokatolickich zawiera 46 ksiąg.
      Biorąc pod uwagę niepewne pochodzenie, rażące sprzeczności z pozostałymi księgami Biblii i fakt iż ani Jezus ani apostołowie nie uznawali tych ksiąg, powinniśmy odrzucić je nie uznając za kanoniczne.
"Stanowisko takie wydaje się ze wszech miar słuszne, gdyż nie tylko nawiązuje do czasów apostolskich, ale także chroni doktrynę biblijną przed naukami obcymi. Apokryfy bowiem zawierają szereg nauk, które odbiegają od nauk nie tylko starotestamentalnych ksiąg kanonicznym ale w ogóle całego Pisma Świętego. Dla przykładu można by przytoczyć następujące błędne nauki: czarnoksięstwo (Tobiasza. 6,5-8 - por. Mr 16,17; Dz. Ap 16,18), odpuszczenie grzechów za jałmużnę (Tobiasza 12,8-9; Syracha 3,33 - por. 1 Piotr 1,18.19), modlitwa i dary za umarłych (2 Machabejska 12,43-45 - por. Dz. Ap 2,34; Iz 38,18; Łk 16,20, Iz 8,20), nauka o czyśćcu (Mądrości 3,1-7 - por. 1 Jan 1,7.9), kłamstwo anioła, przybierającego postać Azariasza, krewnego Tobiasza (Tobiasza 5,13-23 - por. Łk 1,19), (Wstęp do Pisma Świętego, Z.Ł., s. 34) "
Wykaz tekstów odnośnie wspomnianych wyżej błędnych nauk:

Czarnoksięstwo
"Wtedy powiedział mu znowu anioł: Rozpłataj tę rybę i wyjmij z niej żółć, serce i wątrobę, i zostaw je przy sobie, a wnętrzności odrzuć! Żółć bowiem, serce i wątroba jej są pożytecznym lekarstwem. Młodzieniec rozpłatał rybę i położył razem żółć, serce i wątrobę. Część ryby upiekli i zjedli, a resztę z niej zachował zasoloną. Potem poszli obaj dalej, aż przyszli do Medii. A młodzieniec zapytał anioła i rzekł mu: Bracie Azariaszu, co za lekarstwo jest w sercu, w wątrobie i w żółci ryby? A ten mu odpowiedział: Serce i wątrobę ryby spal przed mężczyzną lub kobietą, których opanował demon lub zły duch, a zniknie opętanie i już nigdy nie zwiąże się z nim." (Tobiaszab 6,4-8 BT)

Porównaj:
"Tym zaś, którzy uwierzą, te znaki towarzyszyć będą: w imię moje złe duchy będą wyrzucać, nowymi językami mówić będą;" (Ew. Marka 16,17 BT)

"Czyniła to przez wiele dni, aż Paweł mając dość tego, odwrócił się i powiedział do ducha: Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł. I w tejże chwili wyszedł." (Dz.Ap 16,18 BT)


Odpuszczenie grzechów za jałmużnę
"Lepsza jest modlitwa ze szczerością i miłosierdzie ze sprawiedliwością aniżeli bogactwo z nieprawością. Lepiej jest dawać jałmużnę, aniżeli gromadzić złoto. Jałmużna uwalnia od śmierci i oczyszcza z każdego grzechu. Ci, którzy dają jałmużnę, nasyceni będą życiem." (Tobiasza 12,8-9 BT)

"Woda gasi płonący ogień, a jałmużna gładzi grzechy." (Syracha 3,30 BT)

Porównaj:
"Wiecie bowiem, że z waszego, odziedziczonego po przodkach, złego postępowania zostaliście wykupieni nie czymś przemijającym, srebrem lub złotem, ale drogocenną krwią Chrystusa, jako baranka niepokalanego i bez zmazy." (1 Piotra 1,18-19 BT)

Modlitwa i dary za umarłych
"Uczyniwszy zaś składkę pomiędzy ludźmi, posłał do Jerozolimy około dwu tysięcy srebrnych drachm, aby złożono ofiarę za grzech. Bardzo pięknie i szlachetnie uczynił, myślał bowiem o zmartwychwstaniu. Gdyby bowiem nie był przekonany, że ci zabici zmartwychwstaną, to modlitwa za zmarłych byłaby czymś zbędnym i niedorzecznym, lecz jeśli uważał, że dla tych, którzy pobożnie zasnęli, jest przygotowana najwspanialsza nagroda - była to myśl święta i pobożna. Dlatego właśnie sprawił, że złożono ofiarę przebłagalną za zabitych, aby zostali uwolnieni od grzechu." (2 Mch 12,43-45 BT)

Porównaj:
"(...) Bo Dawid nie wstąpił do nieba, a jednak powiada: Rzekł Pan do Pana mego: Siądź po prawicy mojej," (Dz.Ap 2,34 BT)

"Nie w krainie umarłych bowiem cię wysławiają, nie chwali ciebie śmierć, nie oczekują twojej wierności ci, którzy zstępują do grobu." (Izaj. 38,18 BW)

Izaj. 8:20 20. A co dotyczy zakonu i objawienia: Jeżeli tak nie powiedzą, to nie zabłyśnie dla nich jutrzenka. (BW)

Nauka o czyśćcu
"A dusze sprawiedliwych są w ręku Boga i nie dosięgnie ich męka. Zdało się oczom głupich, że pomarli, zejście ich poczytano za nieszczęście i odejście od nas za unicestwienie, a oni trwają w pokoju. Choć nawet w ludzkim rozumieniu doznali kaźni, nadzieja ich pełna jest nieśmiertelności. Po nieznacznym skarceniu dostąpią dóbr wielkich, Bóg ich bowiem doświadczył i znalazł ich godnymi siebie. Doświadczył ich jak złoto w tyglu i przyjął ich jak całopalną ofiarę. W dzień nawiedzenia swego zajaśnieją i rozbiegną się jak iskry po ściernisku." (Mądrości 3,1-7 BT)

Porównaj:
"Jeżeli zaś chodzimy w światłości, tak jak On sam trwa w światłości, wtedy mamy jedni z drugimi współuczestnictwo, a krew Jezusa, Syna Jego, oczyszcza nas z wszelkiego grzechu. Jeśli mówimy, że nie mamy grzechu, to samych siebie oszukujemy i nie ma w nas prawdy. Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, [Bóg] jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości." (1 Jana 1,7-9 BT)

"A to wam mówimy na podstawie Słowa Pana, że my, którzy pozostaniemy przy życiu aż do przyjścia Pana, nie wyprzedzimy tych, którzy zasnęli. Gdyż sam Pan na dany rozkaz, na głos archanioła i trąby Bożej zstąpi z nieba; wtedy najpierw powstaną ci, którzy umarli w Chrystusie, Potem my, którzy pozostaniemy przy życiu, razem z nimi porwani będziemy w obłokach w powietrze, na spotkanie Pana; i tak zawsze będziemy z Panem." (1 Tes. 4,15-17 BW)

"A powiadam, bracia, że ciało i krew nie mogą odziedziczyć Królestwa Bożego ani to, co skażone, nie oddziedziczy tego, co nieskażone. Oto tajemnicę wam objawiam: Nie wszyscy zaśniemy, ale wszyscy będziemy przemienieni W jednej chwili, w oka mgnieniu, na odgłos trąby ostatecznej; bo trąba zabrzmi i umarli wzbudzeni zostaną jako nie skażeni, a my zostaniemy przemienieni. Albowiem to, co skażone, musi przyoblec się w to, co nieskażone, a to, co śmiertelne, musi przyoblec się w nieśmiertelność." (1 Kor. 15,50-53 BW)


Kłamstwo anioła, przybierającego postać Azariasza, krewnego Tobiasza
"I poszedł Tobiasz poszukać człowieka, który wyruszy razem z nim do Medii, a będzie znał drogę. A gdy wyszedł, spotkał stojącego przed sobą anioła Rafała, a nie wiedział, że jest to anioł Boży. I odezwał się do niego: Skąd jesteś, młodzieńcze? A ten mu odpowiedział: Jestem spośród synów Izraela, twoich braci, a przyszedłem tu, aby nająć się do pracy. I rzekł mu Tobiasz: Czy wiesz ty, jaką drogą udać się do Medii? (...) I rzekł mu Tobiasz: Z jakiej rodziny ty jesteś i z którego pokolenia, powiedz mi to, bracie! (...) Na co otrzymał odpowiedź: Jestem Azariasz, syn wielkiego Ananiasza, spośród twoich braci." (Tobiasza 5,4-5.11.13 BT)

Porównaj:
"Odpowiedział mu anioł: Ja jestem Gabriel, który stoję przed Bogiem. A zostałem posłany, aby mówić z tobą i oznajmić ci tę wieść radosną. (Ew. Łukasza 1,19 BT)



Gdzie kupić Biblię?

Podaję kilka miejsc, w których będziesz mógł kupić wybraną Biblię:
  • Księgarnie katolickie: Biblię Tysiąclecia, Biblię ks. Jakuba Wujka, Biblię ekumeniczną (w niektórych również inne)
  • Księgarnie protestanckie (np. ewangelickie): Biblię Warszawską, Biblię ekumeniczną, Biblię Gdańską (w niektórych również inne)
  • Księgarnie internetowe: tu znajdziesz prawie wszystkie przekłady Biblii

Różne kościoły oraz wspólnoty chrześcijańskie i różne "Biblie"

      Niektóre kościoły preferują tylko wybrany (lub wybrane) przekład Biblii. W Kościele Rzymsko-Katolickim preferowany przekład to Biblia Tysiąclecia a w kościołach protestanckich Biblia Warszawska. Są też kościoły, zarówno protestanckie, jak i inne, które nie określają jakiego przekładu powinni używać wierni. To stanowisko jest najbardziej przyjazne dla czytelnika. Pozwala odkrywać właściwe znaczenie treści Słowa Bożego, przez porównywanie i analizowanie go w kilku przekładach.

Zadanie dla ciebie

      Sprawdź jakie tłumaczenie posiadasz w domu. Spróbuj porównać niektóre wersety z twojego przekładu Biblii z innym przekładem np.: Biblią Tysiąclecia, Biblią Warszawską, Biblią ks. Jakuba Wujka, Biblią Gdańską, itp.. Możesz to zrobić pożyczając inny przekład, odwiedzając księgarnię, lub korzystając z Biblii internetowych .
Idź do Lekcji trzeciej